خلقت و شناخت انسان

خواست خداوند بر این بود که روی زمین خلیفه و جانشین (قائم مقام) قرار دهد (بقره، 30: إِنِّي جَاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً) و خداوند موجودی به نام انسان را به وجود آورد و از روح خود در او دمید (حجر، 29: و نَفَخْتُ فِيهِ مِن رُّوحِي). خداوند پس از خلق شاهکار خود بر خود آفرین گفت (مومنون، 14: فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ). بلافاصله به تمام فرشتگان درگاهxadاش فرمود که بر شاهکار من سجده و تعظیم کنید و سپس خداوند مخلوق خود را در آغوش گرفت، بوسید و در گوشش نجوا کرد که از رگ گردن به تو نزدیکتر هستم (نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ)، مبادا در روی زمین افسرده، فقیر و تنگدست باشی و تو آیینه من هستی و باید نشانی از جلوه من باشید[1]. خداوند به مخلوق خود گفت که هر آنچه که میxadخواهی از من بطلب (غافر، 60: ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ) و هر آنچه در آسمانxadها و زمین است در اختیار تو است (جاثیه، 13: وَ سَخَّرَ لَکُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ جَميعاً مِنْهُ إِنَّ في ذلِکَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَکَّرُونَ). اما یک شرط دارد و آن این است که شکرگذار و سپاسxadگذار[2] من باشید تا تو را مثل خودم درآورم چون من هر آنچه را که بخواهم خلق میxadکنم و تو نیز هر آنچه را که بخواهی به قدرت خداوند خلق خواهد شد (حدیث نقل شده از امام علی (ع): عبدی أطعنی حتی
أجعلک مثلی أنا أقول لشي ٍکُن فیکون فأنت تقول لشي کن فیکون). همچنین خداوند می فرمایید: اگر از من غافل شدی و در جهالت و غفلت زندگی کردی هر لحظه که برگردی من توبه تو را قبول خواهم کرد و به پیامبرش محمد مصطفی (ص) می فرمایید که به شاهکارهای خلقتم بگو که اگر بر خود ستم روا داشتید از رحمت الهی نومید نباشید؛ چرا که من همه گناهان شما را میxadبخشم (الزمر، 53: قُلْ یا عِبادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لاتَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیم). بعد از خلق انسان خداوند به مخلوق و شاهکار خلقت خود فرمود که تو میکل آنژ شاهکار زندگی خود هستی و تو با تدبیر سرنوشت خود را خواهی ساخت (العَبدُ يُدبّر و اللهُ يُقدّر) و سرنوشت تو در دست خود تو قرار دارد (رعد، 11: إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَومٍ حَتّى يُغَيِّروا ما بِأَنفُسِهِم) و اگر زندگی بر وفق مراد نیست مقصر خود تو هستید[3] (آزمندیان، 1393).

بنابراین، میxadتوان گفت که خالق سرنوشت انسان، خود انسان است و انسان از طرف خالق خود این مجوز را دارد که آیینه صفات و قدرت خداوند روی زمین باشد و صفات خداوندی به خود بگیرد و دستاوردهای زیبایی در زندگی خلق کند. صفت خلاقیت و خلق کردن از مهمxadترین ویژگیxadهای ارزشxadآفرینان است و این صفت خلاقیت منجر به ایده و ایدهxadسازی شده و در پایان کسب و کار جدید ایجاد و خلق میxadشود؛ به شرطی که انسان نه سست و نه غمگین شود (آل عمران، 139: وَلاَ تَهِنُوا وَلاَ تَحْزَنُوا وَأَنتُمُ الأَعْلَوْنَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ) و ایمان داشته باشد که اگر دیگران میxadتوانند ما هم میxadتوانیم.